(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 175

॥ శ్రీః ॥
3.175. అధ్యాయః 175
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
నివాతకవచవధానంతరం స్వర్గంప్రత్యాగచ్ఛతాఽర్జునేన మధ్యేమార్గం హిరణ్యపురావలోకనం ॥ 1 ॥
తతస్తద్వాసినాం పౌలోమానాం కాలకేయానాం చ వధానంతరం పునః స్వర్గం ప్రత్యాగమనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

అర్జున ఉవాచ। 3-175-0x(2320)(22645)
నివర్తమానేన మయా మహద్దృష్టం తతోఽపరం।
పురం కామగమం దివ్యం పావకార్కసమప్రభం ॥ 3-175-1(22646)
రత్నద్రుమమయైశ్చిత్రైర్భాస్వరైశ్చ పతత్రిభిః।
పౌలోమైః కాలకేయైశ్చ రనిత్యహృష్టైరధిష్ఠిరతం ॥ 3-175-2(22647)
గోపురాట్టాలకోపేతం చతుర్ద్వారం దురాసదం।
సర్వరత్నమయం దివ్యమద్భుతోపమదర్శనం ॥ 3-175-3(22648)
ద్రుమైః పుష్పలోపేతైః సర్వరత్నమయైర్వృతం।
తథా పతత్రిభిర్దివ్యైరుపేతం సుమనోహరైః ॥ 3-175-4(22649)
అసురైర్నిత్యముదితైః శూలర్ష్టిముసలాయుధైః।
చాపముద్గరహస్తైశ్చ స్రగ్విభిః సర్వతో వృతం ॥ 3-175-5(22650)
తదహం ప్రేక్ష్యదైత్యానాం పురమద్భుతదర్శనం।
అపృచ్ఛం మాతలిం రాజన్కిమిదం దృశ్యతేతి వై ॥ 3-175-6(22651)
మాతలిరువాచ। 3-175-7x(2321)
పులోమా నామ దైతేయీ కాలకా చ మహాసురీ।
దివ్యంవర్షసహస్రం తే చేరతుః పరమం తపః ॥ 3-175-7(22652)
తపసోంతే తతస్తాభ్యాం స్వయంభూరదదాద్వరం।
అగృహ్ణీతాం వరం తే తు సుతానామల్పదుఃఖతాం ॥ 3-175-8(22653)
అవధ్యతాం చ రాజేంద్ర సురరాక్షసపన్నగైః।
పురం సురమణీయం చ స్వచరం సుకృతప్రభం ॥ 3-175-9(22654)
సర్వరత్నైః సముదితం దుర్ధర్షమమరైరపి।
మహర్షియక్షగంధర్వపన్నగాసురరాక్షసైః ॥ 3-175-10(22655)
సర్వకామగుణోపేతం వీతశోకమనామయం।
బ్ర్హమణో భవనాచ్ఛ్రేష్ఠం కాలకేయకృతం విభో ॥ 3-175-11(22656)
తదేతత్ఖపురం దివ్యం చరత్యమరవర్జితం।
పౌలోమాధ్యుషితం వీర కాలకేయైశ్చ దానవైః ॥ 3-175-12(22657)
హిరణ్యపురమిత్యేవం ఖ్యాయతే నగరం మహత్।
రక్షితంకాలకేయైశ్చ పౌలోమైశ్చ మహాసురైః ॥ 3-175-13(22658)
త ఏతేముదితా రాజన్నవధ్యాః సర్వదైవతైః।
నివసంత్యత్రరాజేంద్ర గతోద్వేగా నిరుత్సుకాః ॥ 3-175-14(22659)
`సురాసురైరవధ్యానాం దానవానాం ధనంజయ'।
మానుషాన్మృత్యురేతేషాం నిర్దిష్టో బ్రహ్మణా పురా ॥ 3-175-15(22660)
[ఏతానపి రణే పార్త కాలకేయాందురాసదాన్।
వజ్రాస్త్రేణ నయస్వాశు వినాశం సుమహాబలాన్] ॥ 3-175-16(22661)
అర్జున ఉవాచ। 3-175-17x(2322)
సురాసురైరవధ్యం తదహం జ్ఞాత్వా విశాంపతే।
అబ్రువం మాతలిం హృష్టో యాహ్యేతత్పురమంజసా ॥ 3-175-17(22662)
త్రిదశేశద్విషో యావత్క్షయమస్త్రైర్నయాంయహం।
న కథంచిద్ధి మే పాపా న వధ్యా యే సురద్విషః ॥ 3-175-18(22663)
ఉవాహ మాం తతః శీఘ్రం హిరణ్యపురమంతికాత్।
రథేన తేన దివ్యేన హరియుక్తేన మాతలిః ॥ 3-175-19(22664)
తే మామాలక్ష్య దైతేయా విచిత్రాభరణాంబరాః।
సముత్పేతుర్మహావేగా రథానాస్థాయ దంశితాః ॥ 3-175-20(22665)
తతో నాలీకనారాచైర్భల్లైః శక్త్యృష్టితోమరైః।
ప్రత్యఘ్నందానవేంద్రా మాం క్రుద్ధాస్తీవ్రపరాక్రమాః ॥ 3-175-21(22666)
తదహం శస్త్రవర్షేణ మహతా ప్రత్యవారయం।
శస్త్రవర్షం మహద్రాజన్విద్యాబలముపాశ్రితః ॥ 3-175-22(22667)
వ్యామోహయం చ తాన్సర్వాన్రథమార్గైశ్చరన్రణే।
తేఽన్యోన్యమభిసంమూఢాః పాతయంతి స్మ దానవాః ॥ 3-175-23(22668)
తేషామేవం విమూఢానామన్యోన్యమభిధావతాం।
శిరాంసి విశిఖైర్దీప్తైరచ్ఛిందం శతసంఘశః ॥ 3-175-24(22669)
తే వధ్యమానా దైతేయాః పురమాస్థాయ తత్పునః।
ఖముత్పేతుః సనగరా మాయామాస్థాయ దానవీం ॥ 3-175-25(22670)
తతోఽహం శరవర్షేణ మహతా కురునందన।
మార్గమావృత్య దైత్యానాం గతిం చైషామవారయం ॥ 3-175-26(22671)
తత్పురం ఖచరం దివ్యం కామగం దివ్యవర్చసం।
దైతేయైర్వరదానేన ధార్యతే స్మ యథాసుఖం ॥ 3-175-27(22672)
అంతర్భూమౌ నిపతతి పునరూర్ధ్వం ప్రతిష్ఠతే।
పునస్తిర్యక్ ప్రయాత్యాశు పునరప్సు నిమజ్జతి ॥ 3-175-28(22673)
అమరావతిసంకాశం తత్పురం కామగం మహత్।
అహమస్త్రైర్బహువిధైః ప్రత్యగృహ్ణాం పరంతప ॥ 3-175-29(22674)
తతోఽహం శరజాలేన దివ్యాస్త్రనుదితేన చ।
వ్యగృహ్ణాం సహ దైతేయైస్తత్పురం పురుషర్షభ ॥ 3-175-30(22675)
విక్షత చాయసైర్బాణైర్మత్ప్రయుక్తైరజిహ్మగైః।
మహీమభ్యపతద్రాజన్ప్రభగ్నం పురమాసురం ॥ 3-175-31(22676)
తే వధ్యమానా మద్బాణైర్వజ్రవేగైరయస్మయైః।
పర్యభ్రమంత వై రాజన్నసురాః కాలచోదితాః ॥ 3-175-32(22677)
తతో మాతలిరారుహ్యపురస్తాన్నిపతన్నివ।
మహీమవాతరత్క్షిప్రం రథేనాదిత్యవర్చసా ॥ 3-175-33(22678)
తతో రథసహస్రాణి షష్టిస్తేషామమర్షిణాం।
యుయుత్సూనాం మయా సార్ధం పర్యవర్తంత భారత।
తాన్యహం నిశితైర్బాణైర్వ్యధమం గార్ధ్రరాజితైః ॥ 3-175-34(22679)
తే యుద్ధే సంన్యవర్తంత సముద్రస్య యథోర్మయః।
నేమే శక్యా మానుషేణ యుద్ధేనేతి ప్రచింత్య తత్ ॥ 3-175-35(22680)
తతోఽహమానుపూర్వ్యేణ దివ్యాన్యస్త్రాణ్యయోజయం ॥ 3-175-36(22681)
తతస్తాని సహస్రాణఇ రథినాం చిత్రయోధినాం।
అస్త్రాణి మమ దివ్యాని ప్రత్యఘ్నంఛనకైరివ ॥ 3-175-37(22682)
రథమార్గాన్విచిత్రాంస్తే విచరంతో మహాబలాః।
ప్రత్యదృశ్యంత సంగ్రామే శతశోఽథ సహస్రశః ॥ 3-175-38(22683)
విచిత్రముకుటాపీడా విచిత్రకవచధ్వజాః।
విచిత్రాభరణాశ్చైవ మమ ప్రీతికరాఽభవన్ ॥ 3-175-39(22684)
అహం తుశరవర్షైస్తానస్త్రప్రచుదితై రణే।
నాశక్రువం పీడయితుం తే తు మాం ప్రత్యపీడయన్ ॥ 3-175-40(22685)
తైః పీడ్యమానో బహుభిః కృతాస్త్రైః కుశలైర్యుధి।
వ్యథితోస్మి మహాయుద్ధే భయం చాగాన్మహన్మమ ॥ 3-175-41(22686)
`తతోహం పరమాయత్తో మాతలిం పరిపృష్టవాన్ ॥ 3-175-42(22687)
కిమేతే మమ బాణౌఘైర్దివ్యాస్త్రప్రతిమంత్రితైః।
న వధ్యంతే మహాఘోరైస్తత్త్వమాఖ్యాహి పృచ్ఛతః ॥ 3-175-43(22688)
స మామువాచ పర్యాప్తస్త్వమేషాం భరతర్షభ।
తానుద్దిశ్యాథ మర్మాణి ప్రతిఘాతం తదాచర ॥ 3-175-44(22689)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు రాజేనద్రసంప్రహృష్టస్తమూచివాన్।
నివర్తయ రథం శీఘ్రం పశ్య చైతాన్నిపాతితాన్ ॥ 3-175-45(22690)
ఏవముక్తో రథం తత్ర మాతలిః పర్యవర్తయత్ ॥ 3-175-46(22691)
తతో మత్వా రణే భగ్నం దానవాః ప్రతిహర్షితాః।
విచుక్రుశుర్మహారాజ స్వరేణ మహతా ముహుః ॥ 3-175-47(22692)
అభగ్నః కైశ్చిదప్యేష పాండవో రణమూర్ధని।
అస్మాభిః సమరే భగ్న ఇత్యేవం సంఘశస్తదా ॥ 3-175-48(22693)
తతోహం దేవదేవాయ రుద్రాయావ్యక్తమూర్తయే।
ప్రయతః ప్రణతో భూత్వా నమస్కృత్య మహాత్మనే'।
యత్తద్రౌద్రమితి ఖ్యాతం సర్వామిత్రవినాశనం ॥ 3-175-49(22694)
యత్తద్రౌద్రమితి ఖ్యాతం సర్వామిత్రవినాశనం।
`మహత్పాశుపతం దివ్యం సర్వలోకనమస్కృతం' ॥ 3-175-50(22695)
`తతోఽపశ్యం త్రిశిరసం పురుషం నవలోచనం।
త్రిముఖం షఙ్భుజం దీప్తమర్కజ్వలనమూర్ధజం।
లేలిహానైర్మహానాగైః కృతచిహ్నమమిత్రహన్ ॥ 3-175-51(22696)
విభీస్తతస్తదస్త్రం తు ఘోరం రౌద్రం సనాతనం।
దృష్ట్వా గాండీవసంయోగమానీయ భరతర్షభ ॥ 3-175-52(22697)
నమస్కృత్వా త్రినేత్రాయ శర్వాయామితతేజసే।
ముక్తవాందానవేంద్రాణాం పరాభావాయ భారత ॥ 3-175-53(22698)
ముక్తమాత్రే తతస్తస్మిన్రూపాణ్యాసన్సహస్రశః।
మృగాణామథ సింహానాం వ్యాగ్రాణాం చ విశాంపతే ॥ 3-175-54(22699)
ఋక్షాణాం మహిషాణాం చ పన్నగానాం తథా గవాం।
శరభాణాం గజానాం చ వానరాణాం చ సంఘశః।
ఋషభాణాం వరాహాణాం మార్జారాణాం తథైవ చ ॥ 3-175-55(22700)
సాలావృకాణాం ప్రేతానాం భురుండానాం చ సర్వశః।
గృధ్రాణాం గరుడానాం చ చమరాణాం తథైవ చ ॥ 3-175-56(22701)
దేవానాం చ ఋషీణాం రచ గంధర్వాణాం చ సర్వశః।
పిశాచానాం సయక్షాణాం తథైవ చ సురద్విషాం ॥ 3-175-57(22702)
గుహ్యకానాం చ సంగ్రామే నైర్ఋతానాం తథైవ చ।
ఝషాణాం గజవక్రాణాములూకానాం తథైవ చ ॥ 3-175-58(22703)
మీనవాజిసరూపాణాం నానాశస్త్రాసిపాణినాం।
తథైవ యాతుధానానాం గదాముద్గరధారిణాం ॥ 3-175-59(22704)
ఏతైస్చాన్యైశ్చ బహుభిర్నానారూపధరైస్తదా।
సర్వమాసీజ్జగద్వ్యాప్తం తస్మిన్నస్త్రే విసర్జితే ॥ 3-175-60(22705)
త్రిశిరోభిశ్చతుర్దంష్ట్రైశ్చతురాస్యైశ్చతుర్భుజైః।
అనేకరూపసంయుక్తైర్మాంసమేదోవసాస్తిభిః ॥ 3-175-61(22706)
అభీక్ష్ణం వధ్యమానాస్తే దానవా యే సమాగతాః।
అర్కజ్వలనతేజోభిర్వజ్రాశనిసమప్రభైః ॥ 3-175-62(22707)
అద్రిసారమయైశ్చాన్యైర్బాణైరపి నిబర్హణైః।
న్యహనం దానవాన్సర్వాన్ముహూర్తేనైవ భారత ॥ 3-175-63(22708)
గాండీవాస్త్రప్రణున్నాంస్తాన్గతాసూన్నభసశ్చ్యుతాన్।
దృష్ట్వాఽహం ప్రాణమం భూయస్త్రిపురఘ్నాయ వేధసే ॥ 3-175-64(22709)
తథా రౌద్రాస్త్రనిష్పిష్టాందివ్యాభరణభూషితాన్।
నిశాంయ పరమం హర్షమగమద్దేవసారథిః ॥ 3-175-65(22710)
తదసహ్యం కృతం కర్మ దేవైరపి దురాసదం।
దృష్ట్వా మాం పూజయామాస మాతలిః శక్రసారథిః ॥ 3-175-66(22711)
ఉచాచ వచనం చేదంప్రీయమాణః కృతాంజలిః।
`హతాంస్తాందానవాందృష్ట్వా మయా సంఖ్యే సహస్రశః ॥ 3-175-67(22712)
సురాసురైరసహ్యం హి కర్మ యత్సాధితం త్వయా।
న హ్యేతత్సంయుగే కర్తుమపి శక్తః సురేశ్వరః।
`ధ్రువం ధనంజయ ప్రీతస్త్వయి శక్రః పురార్దన' ॥ 3-175-68(22713)
సురాసురైరవధ్యం హి పురమేతత్ఖగం మహత్।
త్వయా విమథితం వీర స్వవీర్యతపసో బలాత్ ॥ 3-175-69(22714)
అర్జున ఉవాచ। 3-175-69x(2323)
విద్వస్తే ఖపురే తస్మిందానవేషు హతేషు చ।
వినదంత్యః స్త్రియః సర్వా నిష్పేతుర్నగరాద్బహిః ॥ 3-175-70(22715)
ప్రకీర్ణకేశ్యో వ్యథితాః కురర్య ఇవ దుఃఖితాః।
పేతుః పుత్రాన్పితృన్భ్రాతౄఞ్శోచమానా మహీతలే ॥ 3-175-71(22716)
రుదత్యో దీనకంఠ్యస్తు నినదంత్యో హతేశ్వరాః।
ఉరాంసి పాణిభిర్ఘ్నంత్యో విస్రస్తస్రగ్విభూషణాః ॥ 3-175-72(22717)
తచ్ఛోకయుక్తమశ్రీకం దుఃఖదైన్యసమాహతం।
న బభౌ దానవపురం హతత్విట్కం హతేశ్వరం ॥ 3-175-73(22718)
గంధర్వనగరాకారం హృతనాగమివ హ్రదం।
శుష్కవృక్షమివారణ్యమదృశ్యమభవత్పురం ॥ 3-175-74(22719)
మాం తు సంహృష్టమనసం క్షిప్రం మాతలిరానయత్।
దేవరాజస్య భవనం కృతకర్మాణమాహవాత్ ॥ 3-175-75(22720)
హిరణ్యపురముత్సృజ్య నిహత్య చ మహాసురాన్।
నివాతకవచాంశ్చైవ తతోఽహంశక్రమాగమం ॥ 3-175-76(22721)
మమ కర్మ చ దేవేంద్రం మాతలిర్విస్తరేణ తత్।
సర్వం విశ్రావయామాస యథాభూతం మహాద్యుతే ॥ 3-175-77(22722)
హిరణ్యపురఘాతం చ మాయానాం చ నివారణం।
నివాతకవచానాం చ వధం సంఖ్యే మహౌజసాం।
`కాలకేయవధం చైవ అద్భుతం రోమహర్షణం' ॥ 3-175-78(22723)
తచ్ఛ్రుత్వా భగవాన్ప్రీతః సహస్రాక్షః పురందరః।
మరుద్భిః సహితః శ్రీమాన్సాధుసాధ్విత్యథాబ్రవీత్।
`పరిష్వజ్య చ మాం ప్రేంణా మూర్ధ్ని చాఘ్రాయ సస్మితం' ॥ 3-175-79(22724)
తతో మాం దేవరాజో వై సమాశ్వాస్య పునః పునః।
అబ్రవీద్విబుధైః సార్ధమిదం సమధురం వచః ॥ 3-175-80(22725)
అతిదేవాసురం కర్మ కృతమేవ త్వయా రణే।
గుర్వర్థశ్చ కృతః పార్థ మహాశత్రూన్ఘ్నతా మమ ॥ 3-175-81(22726)
ఏవమేవ సదా భావ్యం స్థిరేణాజౌ ధనంజయ।
అసంమూఢేన చాస్త్రాణాం కర్తవ్యం ప్రతిపాదనం ॥ 3-175-82(22727)
అవిషహ్యో రణే హి త్వం దేవదానవరాక్షసైః।
సయక్షాసురగంధర్వైః సపక్షిగణపన్నగైః ॥ 3-175-83(22728)
వసుధాం చాపి కౌంతేయ త్వద్బాహుబలనిర్జితాం।
పాలయిష్యతి ధర్మాత్మా కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః ॥ 3-175-84(22729)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి నివాతకవచయుద్ధపర్వణి పంచసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 175 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-175-12 ఖపురం ఖచరత్వాత్ ॥
3-175-18 న వధ్యా ఇతి న అపితు వధ్యా ఏవ ॥
3-175-33 ఆరుహ్య గగనముత్పత్య। అవాతరత్ అవతీర్ణః ॥
3-175-34 పర్యవర్తంత పరివార్య అవర్తంత। గార్ద్రరాజితైః గృధ్రపత్రశోభితైః ॥
3-175-35 యుద్ధే నిమిత్తే సతి సంన్యవర్తంత। ఇమే వయమితి శేషః। రయుద్ధేన జేతుమితి శేషః ॥
3-175-61 మాంసమేదోవసాస్థిభిః సంయుక్తైరితి శేషః ॥
3-175-63 నిబర్హణైర్నాశకరైః ॥
3-175-65 నిశాంయ దృష్ట్వా ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.